استان ایلام، به عنوان یکی از استانهای مرزی و کم برخوردار کشور شناخته می شود که با مشکلات زیر ساختی و اقتصادی متعدد و آمار بالای خود کشی طی سالهای اخیر در تیتر اخبار منفی رسانه ها قرار گرفته است، اما مسئولان این استان بجای ارائه راهکارهای مناسب سعی در پنهان سازی این آمار دارند.
طی این گزارش به بررسی برخی از علل و عوامل مؤثر در افزایش نرخ خودکشی در استان ایلام و راهکارهایی برای خروج از این معضل اجتماعی خواهیم پرداخت.
علل مؤثر بر افزایش خودکشی
“فاطمه ابراهیمی”در گفتگو با خبرنگار شکرستان، محرومیت های اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی را از عوامل موثر بر افزایش نرخ خودکشی در استان ایلام دانست و گفت: بیکاری، فقر، پائین آمدن آستانه تحمل مردم ،اعتیاد، خشونت های خانوادگی، اجبار و عدم درک جوانان توسط خانواده ها و غیره…به عنوان عواملی مؤثر در بروز خودکشی شناخته میشوند که باید بصورت جداگانه این عوامل را دسته بندی کرد و به چگونگی اثرات آنها بر جامعه و برخورد خانواده ها با این معضلات اجتماعی پرداخت.
این روانشناس اجتماعی با بیان اینکه ،مشکلات مطرح شده نه تنها بر روی فرد بلکه بر روی کل خانواده تأثیر منفی میگذارند،افزود: عدم دسترسی به خدمات بهداشتی ، مشاورهای و آموزشی موجب میشود که افراد در مواجه با مشکلات روحی و روانی نتوانند از حمایتهای لازم بهرهمند شوند و همین امر بی تأثیر در بروز این پدیده شوم نیست.
وی با تأکید بر بیتوجهی مسئولان کشوری به نیازها و مشکلات استانهای کم برخوردار از جمله ایلام، تصریح کرد:،عدم تخصیص منابع کافی برای توسعه زیر ساختها و ارائه خدمات اجتماعی،عدم توجه کافی به سرمایهگذاری های اقتصادی در راستای ایجاد اشتغال پایدار، کمبود مکان های تفریحی وپائین بودن نشاط اجتماعی در جامعه ای که با بحران ناامیدی دست و پنجه نرم می کند، مشکلات معیشتی و زیر ساخت های ضعیف فرهنگی همه و همه وضعیت را در استان ایلام بحرانیتر کرده است.
پیامدهای خودکشی بر بدنه اجتماعی جامعه
“زهرا رئیسی” از اساتید دانشگاه ایلام در گفتگو با خبرنگار شکرستان، با عنوان اینکه افزایش نرخ خودکشی نه تنها بر روی فرد تأثیر میگذارد بلکه پیامدهای اجتماعی گستردهای نیز دارد،افزود: این مسئله میتواند منجر به کاهش اعتماد به نفس جامعه، افزایش احساس ناامیدی در بین جوانان، و تضعیف بنیان خانوادهها شود.
وی با تأکید براینکه، این وضعیت میتواند بر روی توسعه اجتماعی و اقتصادی استان تأثیر منفی بگذارد و مانع از پیشرفت آن شود،اضافه کرد: استان ایلام با چالشهای جدی در زمینه خودکشی روبرو است که ریشه در مشکلات اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی دارد، تا جایی که خودکشی نوجوانان ایلامی بر اثر فقر و تنگدستی با بازتاب منفی در رسانه های بیگانه چهره بسیار بدی از این استان را به نمایش گذاشته است.
“این روانشناس” با تأکید براینکه افزایش آگاهی عمومی درباره مسائل روانی و اجتماعی میتواند به کاهش نرخ خودکشی کمک کند،افزود: توجه به نیازها و مشکلات مردم ایلام نه تنها به نفع این استان خواهد بود بلکه به تقویت انسجام اجتماعی و ارتقاء کیفیت زندگی در سطح کشور نیز کمک خواهد کرد.
تغییرات الگوی خودکشی در استان ایلام
“طاهره فرازمند “از اساتید دانشگاه نیز در گفتگو با خبرنگار شکرستان با بیان اینکه در استان ایلام، الگوی اقدام به خودکشی بهطور قابل توجهی تغییر کرده است،گفت: بررسیها نشان میدهد که هم سن و هم جنس افراد اقدام کننده به خودکشی دستخوش تغییراتی شده است.
این جامعه شناس ایلامی با بیان اینکه آمارها نشان میدهد که زنان چهار برابر مردان اقدام به خودکشی میکنند، افزود: اما موفقیت مردان در خودکشی چهار برابر زنان است و این الگو در تمام سنین ثابت مانده است.
وی با بیان اینکه ابزارهای مورد استفاده در استان ایلام برای خودکشی نیز دستخوش تغییر شده است،افزود: در گذشته، بیشترین آمار خودکشیها از طریق خودسوزی ثبت میشد اما اکنون استفاده از قرص برنج وخودزنی با سلاح گرم بهطور چشمگیری در حال افزایش است.
“فرازمند” این تغییر در ابزارها را نشاندهنده تحولاتی عمیق در جامعه و شرایط روانی افراد دانست و گفت: ابزارهای مورد استفاده مردان معمولاً شامل ؛سلاح گرم، پرش از ارتفاع یا حلقآویز کردن است، در حالی که زنان بیشتر از سموم و قرصهای روانگردان استفاده میکنند.
“این مدرس دانشگاه ” با بیان اینکه متاسفانه خودکشی در میان افراد تحصیلکرده بویژه قشر درمان نیز افزایش یافته است، بیان داشت: این قشر به دلیل آگاهی کامل از داروهایی که میتوانند نتیجه خودکشی را موفقتر کنند، اقدام به خودکشی میکنند و این موضوع نگرانکنندهای است که نیازمند توجه ویژه و بررسیهای دقیقتر است.
“طاهره فرازمند” با بیان اینکه ساختار جامعه ایلام به دلیل گذر از ساختار سنتی به مدرنیته، شکاف عمیقی بین دو نسل ایجاد کرده است ،افزود: نهاد خانواده نیز دچار تغییرات اساسی شده است و این عوامل بی تأثیر نیست.
وی تصریح کرد: در ساختار سنتی، زنان کمتر شاغل بودند و بیشتر به خانهداری مشغول بودند؛ اما اکنون زنان در جامعه مدرن صاحب شغل و تحصیلات هستند و نظام مردسالاری کمرنگ شده است.
این مدرس دانشگاه با تأکید بر اینکه در استان ایلام صنایع تولیدی ، کارخانجات و در مجموع کسب و کارهای خصوصی یا نیمه دولتی به جهت اشتغالزایی ایجاد نشده است،افزود: جوانان بسیاری در این استان فارغ التحصیل می شوند و جویای کار هستند اما متأسفانه نمی توانند شغل مناسبی پیدا کنند.
وی ادامه داد: این افراد بخاطر مشکلات اقتصادی قادر به ازدواج و تشکیل خانواده نیستند و همین دلایل سبب سرخوردگی آنها شده و اقدام به خودکشی را در بین آنها تقویت کرده است.
“فرازمند “با اشاره به فاجعه اقدام به خودکشی کارگران پتروشیمی ارغوان گستر و پالایشگاه گاز ایلام پس از اخراج و از دست دادن شغلشان،خاطر نشان کرد: این تغییرات برای مردانی که شغل خود را از دست می دهند، بهعنوان یک فاجعه تلقی میشود و احساس بی ارزشی را در بین خانوادهها یشان تقویت میکند.
این مدرس دانشگاه عوامل مختلفی را در افزایش آمار خودکشی مؤثر دانست و گفت: عوامل فرهنگی از قبیل ؛ فروپاشی نظام سنتی، تحمیل ارزشهای فرهنگی بیگانه، تعارض ارزشهای فرهنگی، فردگرایی و اختلال در نظام اجتماعی از جمله این عوامل هستند.
وی به عوامل اقتصادی شامل؛ فقر، بیکاری، کمکاری، محرومیت، ناامنی شغلی، مشکلات مسکن، تورم و تغییر ساختار اقتصادی جامعه اشاره کرد و گفت: عوامل اجتماعی نیز از قبیل؛ افزایش جمعیت، مهاجرت، جنگ، تبعیض (نژادی، جنسیتی، مذهبی)، مردسالاری، بیسوادی و مشکلات مربوط به ازدواج و اوقات فراغت نیز در افزایش آمار خودکشی دخیل هستند.
“طاهره فرازمند “این تغییرات و چالشها را نیازمند توجه جدی مسئولان و برنامهریزیهای دقیق برای کاهش آمار خودکشی دانست و افزود: بسیاری از موارد خودکشی به دلیل افسردگی، اضطراب، پائین آمدن آستانه تحمل و فشارهای اجتماعی ناشی از شرایط اقتصادی و فرهنگی رخ میدهد که توجه ویژه متولیان امر را می طلبند.
زینب و رها دو دختر هلیلانی که خبر ساز شدند
اقدام به خودکشی دو دختر بچه هلیلانی به نام های زینب و رها نمونه هایی هستند که بخاطر فقر و تنگدستی و عدم درک خانواده ها اقدام به خودکشی کردند و در تیتر اخبار منفی جهان قرار گرفتند.
در سال ۱۳۹۷ خبر ازدواج دختربچه ۱۱ساله هلیلانی به نام رها با مردی ۴۴ ساله که پدر و مادرش وی را در ازای ۱۵ میلیون تومان به عقد مردی درآورده بودند که ۳۳ سال از وی بزرگتر بود همانند پُتکی سنگین بر سر مردم استان ایلام آوار شد و جامعه اجتماعی استان را در رویارویی با چنین غم هایی به فکر واداشت.
این اجبار به ازدواج با اقدام به خودکشی رها در رسانه های داخلی و خارجی خبر ساز شد و در نهایت این دختربچه تحت حمایت بهزیستی قرار گرفت.
در سال ۱۳۹۹ نیز خبر شوکه کننده حلق آویز شدن یک دختر ۱۲ ساله به نام زینب در روستای پاتت، زردلان نیز بر اثر فقر و ناتوانی در تهیه لباس از طرف خانواده آنهم در اتاقکی مخروبه که مدت زمان زیادی محل زندگیشان بوده با پمپاژ خبری رسانه ها در رأس اخبار منفی جهان قرار گرفت که هر دو خبر نشان از عمق محرومیت و فقر در شهرستان هلیلان دارد.
نه تنها در شهرستان هلیلان بلکه در کل استان ایلام ،نوجوانان و جوانانی وجود دارند که بخاطر تأمین نیازهای اولیه زندگی اقدام به خودکشی می کنند و با بحران های عمیق روحی و عاطفی مواجه هستند که این مسئله نیازمند توجه ویژه مسئولان و شناسایی این افراد در راستای حمایت از آنهاست.
کاهش نرخ خودکشی در شهرستان هلیلان
“کورش عیوضی “نیز در گفتگو با خبرنگار شکرستان با عنوان اینکه شهرستان هلیلان، در سالهای اخیر با چالشهای متعددی از جمله ؛افزایش نرخ خودکشی در میان جوانان و افراد آسیبپذیر مواجه بوده است،اظهار داشت: یکی از کلیدیترین اقداماتی که مسئولان شهرستان هلیلان انجام دادهاند، شناسایی افراد مستعد به خودکشی است.
فرماندار هلیلان با بیان اینکه ،این شناسایی با همکاری دهیاران، خانههای بهداشت و بزرگان محلی با برگزاری جلسات متعدد با هدف شناسایی خانوادههایی که احتمالاً در معرض خطر خودکشی قرار دارند،انجام گرفت،افزود: با تشکیل تیمهای مشاورهای و روانشناسی، افراد در معرض خطر شناسایی شده و تحت حمایتهای لازم قرار گرفتند.
وی با قدردانی از حمایت های “موسسه جانان” با مدیریت “خانم لیلی جلیلیان” که نقش موثری در پیاده کردن اهداف مورد نظر در راستای کاهش آسیب اجتماعی خودکشی داشته است ،بیان کرد: ورود میدانی به مشکلات افراد مستعد خودکشی، فراهم کردن خدمات مشاوره روانشناسی رایگان ، دیدارهای چهره به چهره با سرپرستان خانوار ،اجرای برنامههای توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی به منظور ایجاد فرصت های شغلی با کمک نهادهای حمایتی از اقدامات مورد نظر برای مقابله با این پدیده شوم بود..
“عیوضی “بر حذف وسایل خطرآفرین تأکید کرد و گفت: دور نگهداشتن وسایل خطرآفرین مانند؛ قرصهای روان گردان و سلاحهای گرم از دسترس افراد مستعد به خودکشی از دیگر اقداماتی بود که می توانست در زمان بحران روحی، از بروز تصمیمات عجولانه و ناگوار جلوگیری کند.
وی با بیان اینکه مسئولان محلی با برگزاری کارگاههای آموزشی در مدارس با کمک آموزش و پرورش و مراکز اجتماعی، به افزایش آگاهی در مورد مسائل روانی و اجتماعی جامعه پرداختهاند،یاد آور شد :این کارگاهها به دانشآموزان و والدین کمک کرده تا علائم افسردگی و اضطراب را شناسایی کنند و به موقع اقدام نمایند.
فرماندار هلیلان با تأکید بر اینکه در کنار اقدامات آموزشی، از ظرفیت خیرین و نهادهای حمایتی نیز استفاده شده است، افزود: تعداد ۱۲ تا ۱۳ مسکن برای خانوادههای نیازمندی که دچار مشکل و تنش بودند با کمک خیرین ،کمیته امداد و بهزیستی ساخته شد تا شرایط زندگی آنها بهبود یابد و تنش در بین این خانواده ها کمتر شود.
“کورش عیوضی” طبق آمارهای موجود از پزشکی قانونی، تصریح کرد: در دهه «۹۰ »شهرستان هلیلان سالانه بین ۴۰ تا ۵۰ مورد خودکشی داشته است اما با تلاشهای انجام شده و ورود میدانی این آمار در سال ۱۴۰۲ به دو مورد رسیده است که این موفقیت نتیجه همت خیرین، حمایت نهادهای دولتی و تلاشهای مستمر در زمینه آموزش و پیشگیری بوده است.
اقدامات پیشگیرانه در شهرستان هلیلان
فرماندار هلیلان به بررسی دو مورد خاص از این اقدامات پرداخت و اظهار داشت: در یکی از موارد، خانمی ساکن منطقه مرکزی هلیلان به دلیل سکته مغزی دچار معلولیت شده و به شدت در معرض خطر خودکشی قرار داشت.
وی ادامه داد :این خانم به دلیل تنها بودن و عدم حمایت اجتماعی، احساس ناامیدی کرده و اقدام به تهیه قرصهایی برای خودکشی نموده بود.
عیوضی افزود: پس از اطلاع از وضعیت این خانم، با خیرین محلی تماس گرفته شد و برای او ویلچر و مایحتاج اولیه زندگی تهیه گردید،سپس با اخذ مجوز قضایی و رضایت خود فرد، مقدمات اعزام او به اورژانس اجتماعی ایلام فراهم شد و اکنون در وضعیت بهتری قرار دارد.
فرماندار هلیلان به مورد دیگری اشاره کرد و گفت:یک خانواده بدسرپرست دیگر نیز که پدر خانواده دچار اعتیاد شدید به مواد مخدر «شیشه» بوده است شناسایی و اقدامات لازم در راستای کمک به این خانواده انجام شد.
این مقام مسئول با عنوان اینکه طبق گزارشات واصله، این مرد که سرپرست خانوار بود، هر روز همسرش را مورد ضرب و شتم قرار داده است، عنوان کرد: با هماهنگی مقامات قضایی، این مرد تحت تعقیب قرار گرفته و به کمپ ترک اعتیاد اعزام شد.
عیوضی با بیان اینکه این خانواده به لحاظ اقتصادی نیز با مشکلاتی مواجه بودند،افزود: گازکشی منزل اجارهای این خانواده و تأمین لوازم مورد نیاز آنها با کمک جهادگران از دیگر اقدامات لازم در راستای کمک به این خانوار و کاهش تنش های آنها بود.
فرماندار هلیلان با عنوان این مطلب که فرزند این خانواده به شدت عصبی شده و در جستجوی انتقام از پدر خود میباشد،افزود: این موضوع نشاندهنده تأثیرات منفی شرایط خانوادگی بر سلامت روانی کودکان است.
عیوضی ادامه داد: برخی از افراد در معرض خودکشی بخاطر فقر ، تنگدستی، ناتوانی در تامین نیازهای اولیه زندگی،تنش های خانوادگی، عدم درک جوانان توسط خانواده ها و اجبار آنها به کارهایی که قادر به انجامش نیستند از جمله ؛ازدواج های اجباری رخ می دهد که نیاز به آموزش ،ارائه راهکار وحمایت دارند.
دستانی برای احیای یک زندگی
” ژیلا م” دختر ۱۸ ساله ای که از مهلکه خودکشی جان سالم به در برده است در گفتگو با خبرنگار شکرستان ،گفت: در لحظات تاریکی که امید به زندگی کمرنگ میشود،یک دست نجاتبخش می تواند به سمت فردی که در بحران قرار گرفته دراز گردد.
“ژیلا ” با عنوان اینکه همدلی و حمایت را می توان در نگاه و سخنان یک انسان نجات بخش به وضوح دید ،افزود: گاهی یک جمله کوتاه، یک گوش شنوا و یا یک آغوش گرم میتواند زندگی را دگرگون کند و به فردی که در لبه پرتگاه قرار دارد، فرصتی دوباره برای شروعی تازه بدهد و به او بفهماند که هرگز تنها نیست.
وی ادامه داد: احیا و نجات یک زندگی نه تنها به خود فرد بلکه به اطرافیان او نیز امید و انگیزه میبخشد، و نشان میدهد که هر انسانی ارزشمند و شایسته عشق و توجه است.
این دختر ۱۸ ساله که با اقتصاد ضعیف خانواده روبروست، بخاطر مشکلات عاطفی و عدم توجه خانواده به خواسته های کوچک وی اقدام به خودکشی کرده بود که به کمک اورژانس اجتماعی و مشاوره های به موقع توانست از این مهلکه جان سالم به در برد.
نقش رسانه ها در کاهش آسیب های اجتماعی از جمله خودکشی
محمد علی نظری رئیس بسیج رسانه استان نقش رسانهها در این خصوص را پر رنگ دانست و در گفتگو با خبرنگار شکرستان، اظهار داشت: رسانه ها میتوانند با ایجاد آگاهی عمومی و اطلاعرسانی مناسب، نقش مؤثری در کاهش آسیبهای اجتماعی بخصوص معضل خودکشی ایفا کنند.
وی با بیان اینکه رسانهها میتوانند با پوشش اخبار مربوط به آسیبهای اجتماعی، مردم را از خطرات موجود آگاه کنند،افزود: خودکشی ناشی از دیگر مشکلات جامعه است لذا می توان با ارائه برنامههای آموزشی در مورد پیشگیری از آسیب هایی که زمینه ساز خودکشی هستند و روشهای مقابله با آن ها به کاهش این معضل کمک کرد.
این مسئول با بیان اینکه رجوع به معنویات و یاد خدا می تواند به انسان در مقابل آسیب های اجتماعی کمک کند و آستانه تحمل را در جامعه بالا ببرد ، افزود: تشویق قشر آسیب پذیر به سمت معنویات و مشارکت آنها در برنامه های دینی و مذهبی می تواند به آنها در بالا بردن روحیه ایمان و امیدواری با توکل به خداوند برای عبور از مشکلات کمک کند.
“علی نظری” با بیان اینکه رسانهها میتوانند فضایی برای گفتوگو در مورد مسائل اجتماعی فراهم کنند که منجر به افزایش آگاهی شود ،افزود: اصحاب رسانه میتوانند با انتقاد از سیاستهای غلط و رفتارهای نادرست اجتماعی، فشار بر روی مسئولین امر برای اتخاذ تصمیمات بهتر را اتخاذ کنند.
رئیس بسیج رسانه با بیان اینکه استان ایلام با چالشهای خاص خود در زمینه آسیبهای اجتماعی مواجه است،افزود: افزایش مصرف مواد مخدر و الکل به ویژه در میان جوانان،نرخ بالای بیکاری به ویژه در مناطق روستایی، مشکلات معیشتی و عدم دسترسی به خدمات اولیه،افزایش خشونت و حاشیه نشینی از جمله آسیب های اجتماعی مهم در استان ایلام است که رسانه ها می توانند به این مشکلات ورود کنند و با ارائه راهکار به مسئولان و جامعه ،راهگشا باشند.
وی با بیان اینکه تقویت برنامههای آموزشی برای رسانه ها می تواند در این خصوص موثر باشد،افزود: ایجاد همکاری میان رسانهها و نهادهای اجتماعی برای شناسایی و حل مشکلات، تولید محتواهای مثبت و الهامبخش که به ترویج ارزشهای اجتماعی کمک کند نیز می تواند در این زمینه اثرگذار باشد.
محمد علی نظری با تأکید بر حضور رسانه ها در راستای آگاهی بخشی و کمک به حل معضلات اجتماعی، تصریح کرد: با اجرای برنامه های مدون و ارتباطات موثر در این زمینه، میتوان امیدوار بود که آسیبهای اجتماعی در استان ایلام کاهش یابد و جامعهای سالمتر و پایدارتر شکل گیرد.
اقدام به موقع و ورود میدانی
به گزارش شکرستان ،در شهرستان هلیلان، ورود میدانی با استفاده از ظرفیتهای موجود به عنوان راهکار مؤثر برای کاهش آسیبهای اجتماعی شناخته شده است، بهطوری که وزیر وقت کشور در تماس تلفنی خود از خدمات انجام شده تقدیر کرده و خواهان الگوگیری سایر شهرستانها از این رویکرد شد.
با توجه به کمبود زیرساختها در این مناطق، مردم همچنان خواستار اتخاذ تمهیداتی نظیر اختصاص اورژانس اجتماعی و ساخت و توسعه سالنهای ورزشی وغیره… به منظور پر کردن اوقات فراغت جوانان هستند.
اقدامات انجام شده در شهرستان هلیلان نشاندهنده تلاشهای مستمر مسئولان برای کاهش آسیبهای اجتماعی و حمایت از افراد در معرض خطر است.
لذا برای ادامه این روند، ضروری است که برنامههای پیشگیرانه و حمایتی بیشتری در سطح استان اجرا شود تا بتوان به بهبود شرایط اجتماعی و روانی افراد آسیبپذیر کمک کرد و از بروز بحرانهای مشابه جلوگیری نمود.
در پایان تأکید می شود با توجه به مشکلات عدیده استان ایلام در این خصوص ضرورت دارد مسئولان استانی با رایزنی و ارسال گزارشات مبسوط توجه مسئولان کشوری را به این موضوع جلب کنند تا آنها با نگاه ویژه و تزریق اعتبارات لازم برای مدیریت آسیب های اجتماعی در استان ایلام بیشتر تلاش کنند.
منبع : پایگاه خبری شکرستان
